Pismo w pigułce

III. Przykłady skrótów

Te sposoby skracania warto zapamiętać:

1. Odcięcie zaznaczane poziomą kreską

am[en]
an[te]
no[n]

 

2. Ściągnięcie zaznaczane poziomą kreską

no[m]i[n]a
d[omi]n[u]s
om[ne]s

 

3. Ściągnięcie zaznaczane nadpisaną literą

t[r]iginta
n[e]c
q[u]otiens

 

4. Znaki skrócenia
sygle z użyciem liter e, q i p

est
que
quod
quia

per/pre/pro

per/par
np. pau[per]
pre/prae
pre[fate]
pro
np. [pro]vid[er]e

 

-con/com (znak przypominający cyfrę 9)

con
np. [con]cordasse
np. [con]sensu

 

-us (znak przypominający cyfrę 9, zwykle nadpisany)

us
np. castellan[us]
np. dom[us]

 

-er/re/ir (znak w postaci apostrofu lub pionowego wężyka)

np. et[er]ne
np. t[er]minis

 

-rum

rum
np. tempo[rum]
np. bono[rum]

 

-et/ed/us/ue (znak przypominający średnik lub cyfrę 3) - znak ten zmienia znaczenie w zależności od tego, po jakiej literze występuje:

s[ed]
s[ed]
videlic[et]

 

duab[us]
utiq[ue]

 

-ur/tur (znak przypominający znak nieskończoności lub cyfrę 2)

teneat[ur]
igit[ur]
servat[ur]

 

et

et
et

 

Średniowieczni pisarze do perfekcji opanowali sztukę skracania wyrazów i chętnie oraz z dużą fantazją posługiwali się skrótami, dlatego nawet w jednym słowie możemy znaleźć kilka różnych rodzajów skróceń:

ho[min]ib[us]
cont[r]ov[er]sia
[per]petualit[er]
fut[ur]o[rum]
t[r]ib[us]
[pro]pt[er]
[com][par]entib[us]

 

W językach narodowych, o czym mowa była już wcześniej, stosowano niektóre ze skrótów występujących w języku łacińskim. W tekstach spisanych po polsku, skróty pojawiają się jednak zdecydowanie rzadziej. Wynika to z faktu, że w okresie największego rozkwitu sztuki skracania wyrazów, w piśmiennictwie królował język łaciński, natomiast kiedy język polski wszedł do szerszego użycia, skróty nie odgrywały już tak wielkiej roli.

Skróty w języku polskim

Testame[n]tu
Panskie[g]o
postanowione[g]o
Crak[owski]

 

Skróty w języku niemieckim

h[err] b[er]tolt
tocht[er]
geb[ur]t
selbe[n]